HAGB Nedir? Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Şartları, Denetim Süresi ve Sonuçları

Yazan: Av. Salih Akbulut, İstanbul Barosu. Son güncelleme: 11 Kasım 2026.

HAGB, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ifadesinin kısaltmasıdır ve mahkemenin iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasına hükmettiği sanık hakkında kurduğu mahkumiyet hükmünü açıklamayıp beş yıllık denetim süresine bırakması anlamına gelir. Dayanağı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) madde 231’in beşinci ve devamındaki fıkralarıdır. Denetim süresi kasten yeni bir suç işlenmeden ve yükümlülüklere uyularak geçirilirse hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer. Denetim süresinde kasıtlı bir suç işlenirse mahkeme hükmü açıklar ve ceza hukuki sonuçlarını doğurmaya başlar.

HAGB Nedir, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Ne Demek?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, ceza yargılaması sonunda suçu sabit görülen sanık hakkında kurulan mahkumiyet hükmünün, belirli koşullar altında açıklanmayarak askıda tutulması anlamına gelir. Kurum, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu madde 231’in beşinci fıkrasında düzenlenmiştir. Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise mahkeme, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir. Kısaltması HAGB’dir.

“HAGB açılımı nedir” diye arayan okuyucu için kısaltma, bu dört kelimenin baş harflerinden oluşur. HAGB kararı nedir sorusuna kanun metninden çıkan cevap ise şudur: Mahkeme önce sanığın suçu işlediğini sabit görür ve cezasını belirler. Sonra bu cezayı içeren hükmü açıklamak yerine, sanığı beş yıl boyunca denetim altında tutar. CMK m.231/5’in üçüncü cümlesine göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder. Kişi bu süre boyunca hükümlü sayılmaz, cezası infaz edilmez ve adli sicil kaydına mahkumiyet işlenmez.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu 20 Nisan 2021 tarihli, 2018/254 Esas ve 2021/157 Karar sayılı kararında kurumu iki karar barındıran bir yapı olarak tanımlamıştır. İlk karar, teknik anlamda hüküm sayılan fakat açıklanmadığı için hukuken varlık kazanamayan mahkumiyet hükmüdür. İkinci karar, bu ön hükmün üzerine inşa edilen ve onun varlık kazanmasını engelleyen geri bırakma kararıdır. Geri bırakma kararı yürürlükte kaldığı sürece ön hüküm sonuç doğurmaz. Koşullara uyulursa ön hüküm düşme kararına dönüşür, uyulmazsa açıklanır ve mahkumiyet hükmü haline gelir.

Uygulamada “CMK HAGB maddesi” diye anılan m.231’in geçmişi yirmi yılı bulmaktadır. Türk hukukunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması ilk kez çocuklar için 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.23 ile kabul edilmiş, 19 Aralık 2006’da yürürlüğe giren 5560 sayılı Kanun’la CMK m.231’e eklenen 5 ila 14. fıkralar sayesinde yetişkinler için de uygulanmaya başlanmıştır. Başlangıçta yalnız şikayete bağlı suçlarda ve bir yıl veya daha az cezalarda uygulanan kurum, 2008’de 5728 sayılı Kanun’la iki yıl sınırına kavuşmuştur. Bu tarihçe Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2021/157 sayılı kararında aynı sırayla anlatılmıştır.

HAGB ne demek, cezadan kurtulmak mı?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması cezadan kurtulma anlamına gelmez, cezanın koşullu olarak askıya alınması anlamına gelir. Mahkeme sanığın suçu işlediğini kabul etmiş ve cezasını belirlemiştir. Değişen tek şey bu cezanın şimdilik uygulanmamasıdır. Beş yıllık denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlenirse aynı mahkeme dosyayı yeniden ele alır ve hükmü açıklar. Anayasa Mahkemesi 10 Temmuz 2025 tarihli, 2024/98 Esas ve 2025/149 Karar sayılı kararında HAGB’yi, mahkumiyet hükmünün açıklanmasının belirli şartlara bağlı olarak ertelenmesi biçiminde tanımlamış ve bu kararın ancak sanığın suçu işlediğinin sabit görülmesi halinde verilebileceğini belirtmiştir.

HAGB Kalktı mı, Kaldırıldı mı? 2026 Yılında HAGB Uygulanıyor mu?

HAGB kalkmamıştır ve 2026 yılında uygulanmaktadır. Anayasa Mahkemesi kurumu düzenleyen fıkraları iki kez iptal etmiş, her iki iptalin yürürlüğe girmesinden önce Türkiye Büyük Millet Meclisi maddeyi yeniden yazmıştır. Bugün geçerli metin, 31 Temmuz 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle değiştirilen CMK m.231’dir. İki iptal kararının basında “HAGB kaldırıldı” başlığıyla duyurulması, “hagb kaldırıldı mı” ve “hagb kaldırıldı ne olacak” aramalarını doğurmuştur.

İlk iptal kararı Anayasa Mahkemesi’nin 1 Haziran 2023 tarihli, 2022/120 Esas ve 2023/107 Karar sayılı kararıdır. Karar 1 Ağustos 2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmış ve iptal hükmünün bir yıl sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırılmıştır. Mahkeme, sanığın HAGB’yi kabul etmesinin istinaf yolundan peşinen vazgeçme sonucu doğurduğunu, müsaderenin HAGB ile birlikte infaz edilmesinin mülkiyet hakkını zedelediğini ve kamu görevlilerinin kötü muamele suçlarında HAGB uygulanmasının Anayasa m.17’ye aykırı düştüğünü belirtmiştir. Bu tespitler, Anayasa Mahkemesi’nin 2025/149 sayılı kararının 52 ila 57. paragraflarında özetlenmiştir.

İptalin yürürlüğe girmesinden önce 2 Mart 2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun’un 15. maddesi CMK m.231’i yeniden düzenlemiştir. Bu değişiklikle sanığın kabulü şartı kaldırılmış, HAGB kararına karşı istinaf yolu açılmış ve müsadere hükümleri HAGB’nin dışında tutulmuştur. Anayasa Mahkemesi 10 Temmuz 2025 tarihli ve 2025/149 sayılı kararıyla bu kez 7499 ile yazılan metni incelemiş, kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği işkence, eziyet ve kötü muamele suçlarında HAGB’yi dışlayan bir hükmün yine konmadığını tespit ederek m.231/5’in birinci cümlesini Anayasa m.17’ye aykırı bulmuş, kalan fıkraları da uygulanma imkanı kalmadığı için 6216 sayılı Kanun m.43/4 uyarınca iptal etmiştir. Karar 31 Aralık 2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış ve iptal hükümlerinin dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiştir.

Dokuz aylık süre dolmadan 7589 sayılı Kanun çıkarılmıştır. 16 Temmuz 2026’da kabul edilen ve 31 Temmuz 2026’da Resmi Gazete’de yayımlanan bu Kanun’un 15. maddesi, CMK m.231’in 5 ila 14. fıkralarını yeniden yazmıştır. Kanun’un 26. maddesine göre 15. madde yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yeni 14. fıkra, Anayasa Mahkemesi’nin iki kararında aradığı istisnayı içermekte ve HAGB hükümlerinin işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa m.17 kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında uygulanmayacağını düzenlemektedir. Aynı dönemde 8 Ağustos 2026 tarihli ve 7593 sayılı Kanun’un 12. maddesi, Çocuk Koruma Kanunu m.23’e çocuklar için iki yeni fıkra eklemiştir. 7589 sayılı Kanun’un diğer hükümleri 12. Yargı Paketi yazısında anlatılmıştır.

“HAGB iptal kararı ne zaman yürürlüğe girecek” sorusu bu tablo karşısında geçerliliğini yitirmiştir. Anayasa Mahkemesi’nin 2025/149 sayılı kararındaki iptal hükmü, yürürlük tarihine ulaşmadan 7589 sayılı Kanun’la kanun değiştirildiği için uygulama alanı bulamamıştır. Nitekim Anayasa Mahkemesi 15 Ocak 2026 tarihli, 2025/197 Esas ve 2026/8 Karar sayılı kararında, m.231/8’in ikinci cümlesine yönelik yeni bir itiraz başvurusunu, fıkra 2025/149 sayılı kararla zaten iptal edildiği için konusu kalmadığından karara bağlamamıştır. “HAGB ne zaman kalkıyor” diye soran okuyucuya verilebilecek cevap, Meclis gündeminde bu kurumu kaldıran bir teklifin bulunmadığı ve 7589 sayılı Kanun’un yürürlükte olduğudur.

HAGB Şartları Nelerdir?

HAGB şartları, CMK m.231/5 ve 6’da sayılan ve bir arada gerçekleşmesi gereken dört koşuldur. Hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması, sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamış bulunması, suçla mağdurun veya kamunun uğradığı zararın tamamen giderilmesi ve mahkemenin sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması gerekir. İlk üç koşul objektif, dördüncüsü mahkemenin takdirine bağlı sübjektif koşuldur.

Yargıtay 3. Ceza Dairesi 17 Şubat 2026 tarihli, 2023/6081 Esas ve 2026/3059 Karar sayılı kararında bu ayrımı aynı biçimde yapmış ve 7499 sayılı Kanun’la sanığın kabul beyanının yasal şart olmaktan çıkarıldığını belirtmiştir.

Aşağıdaki tablo “hagb koşulları” ve “hagb hangi durumlarda verilir” sorularına kanun metni üzerinden cevap verir.

İki yıl sınırı nasıl hesaplanır?

İki yıl sınırı, mahkemenin indirim ve artırımları uyguladıktan sonra ulaştığı sonuç cezaya göre hesaplanır. Suçun kanundaki üst sınırının iki yılı aşması tek başına engel değildir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m.62’ye göre takdiri indirim nedenlerinin varlığı halinde ceza altıda birine kadar indirilir ve bu indirim HAGB sınırının hesabında dikkate alınır.

Bir örnek sınırın nasıl işlediğini gösterir. TCK m.86/1’deki kasten yaralama suçunun cezası bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapistir. Mahkeme alt sınırdan bir yıl altı ay hapis cezası belirler ve TCK m.62 uyarınca altıda bir indirim uygularsa sonuç ceza bir yıl üç ay hapis olur. Bu ceza iki yılın altında kaldığı için diğer şartlar varsa HAGB verilebilir. Aynı suç TCK m.86/3-e uyarınca silahla işlenmişse ceza yarı oranında artırılır. Alt sınırdan belirlenen bir yıl altı ay, iki yıl üç aya çıkar ve altıda bir indirimle bir yıl on ay on beş güne iner. Sonuç yine iki yılın altındadır. Mahkeme alt sınırdan ayrılıp iki yıl temel ceza belirlerse artırımlı ceza üç yıl, indirimli ceza iki yıl altı ay olur ve HAGB imkanı ortadan kalkar. Takdiri indirimin ölçütleri için iyi hal indirimi yazısına bakılabilir.

Adli para cezasında miktar sınırı yoktur. Doğrudan hükmolunan adli para cezasının tutarı ne olursa olsun HAGB değerlendirmesi yapılabilir. Hapis cezasından çevrilen adli para cezasında ise sorun farklıdır, çünkü CMK m.231/7 HAGB kararı verilen hükümde hapis cezasının seçenek yaptırıma çevrilemeyeceğini düzenler. Mahkeme HAGB uygulayacaksa hapis cezasını paraya çevirmez, çevirecekse HAGB uygulamaz.

Daha önce kasıtlı suçtan mahkum olmama şartı: suç tarihi mi, karar tarihi mi?

Kasıtlı suçtan mahkumiyet engeli, HAGB kararının verildiği tarihte kesinleşmiş bir mahkumiyetin bulunup bulunmadığına göre değerlendirilir. “HAGB suç tarihi mi karar tarihi mi” sorusu uygulamada iki ayrı noktada ortaya çıkar. Birincisi sabıka engelidir. Yargılanan suçtan önce işlenmiş olsa bile henüz kesinleşmemiş bir mahkumiyet engel oluşturmaz, çünkü CMK m.231/6-a mahkum olmuş bulunmayı arar ve mahkumiyet kesinleşmeyle oluşur. İkincisi ikinci HAGB yasağıdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 25 Şubat 2026 tarihli, 2025/335 Esas ve 2026/112 Karar sayılı kararında, önceki HAGB’nin denetim süresi devam ederken verilen yeni hükmün açıklanmasının geri bırakılamayacağını, ikinci suçun denetim süresi içinde işlenip işlenmediğinin bu yasak bakımından önem taşımadığını belirtmiştir. Bu ikinci nokta ayrı bir başlıkta ele alınmıştır.

Taksirli suçtan mahkumiyet HAGB’ye engel değildir. Trafik kazası sonucu taksirle yaralama suçundan daha önce ceza almış bir kişi, sonraki kasıtlı suçta diğer şartlar varsa HAGB’den yararlanabilir. Daha önce HAGB kararı verilmiş ve denetim süresi sorunsuz tamamlanıp düşme kararı verilmiş olması da mahkumiyet sayılmaz. Düşme kararıyla ortadan kaldırılan hüküm hiç verilmemiş gibi sonuç doğurur ve sabıka engeli oluşturmaz.

Sabıka engelinde cezanın türü ve miktarı önem taşımaz. Kasıtlı suçtan verilmiş ve kesinleşmiş bir adli para cezası da engel oluşturur. Bu nokta, cezanın ertelenmesindeki üç aydan fazla hapis koşuluyla karıştırılmamalıdır. TCK m.51/1-a ertelemede yalnız üç aydan fazla hapis cezasına mahkumiyeti engel sayarken, CMK m.231/6-a kasıtlı suçtan her türlü mahkumiyeti engel kabul eder.

Zararın giderilmesi şartı nasıl yerine getirilir?

Zararın giderilmesi şartı, suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı maddi zararın aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin yoluyla tamamen karşılanması anlamına gelir. Kanun yalnız somut ve ölçülebilir zararı kasteder. Yargıtay 4. Ceza Dairesi 1 Temmuz 2024 tarihli, 2024/3712 Esas ve 2024/9410 Karar sayılı kararında, hakaret suçunda giderilmesi gereken somut bir maddi zararın oluşmadığını ve manevi zararın HAGB uygulanmasına engel teşkil etmediğini kabul ederek, bu değerlendirmeyi yapmadan karar veren mahkemenin hükmünü kanun yararına bozmuştur.

Somut bir zararın bulunmadığı suçlarda bu şart kendiliğinden gerçekleşmiş sayılır. Hakaret, tehdit, basit yaralama gibi suçlarda çoğu kez ölçülebilir bir maddi zarar yoktur. Hırsızlık, dolandırıcılık, mala zarar verme ve güveni kötüye kullanma gibi suçlarda ise zarar somuttur ve ödenmesi gerekir. Mağdurun zarar talebinin bulunmadığını beyan etmesi veya zararın soruşturma aşamasında karşılanmış olması şartı yerine getirir.

Kamu zararı da aynı kurala tabidir. Yargıtay 7. Ceza Dairesi 11 Haziran 2026 tarihli, 2025/6166 Esas ve 2026/6830 Karar sayılı kararında, kaçakçılık suçunda kaçak eşyanın ithalinde öngörülen vergiler ile diğer mali yükler toplamının kamu zararını oluşturduğunu, bu zararın tespit edilip sanığa bildirilmesi ve giderilmesi halinde HAGB kararı verilebileceğini, kamu zararı bulunmadığı gerekçesiyle doğrudan HAGB verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir. Karara göre mahkeme zarar tutarını hesaplatıp sanığa ödeme imkanı tanımak zorundadır.

Zararı derhal ödeyemeyen sanık için CMK m.231/9 bir çıkış yolu tanır. Sanık hakkında, mağdura veya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitler halinde ödemek suretiyle tamamen gidermesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir. Taksitlerin ödenmemesi denetimli serbestlik yükümlülüğüne aykırılık sayılır ve hükmün açıklanmasına yol açabilir. 8 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren 7593 sayılı Kanun’la Çocuk Koruma Kanunu m.23’e eklenen üçüncü fıkraya göre, zararın az olması halinde adli süreçteki çocuklar hakkında HAGB için zararın giderilmesi şartı aranmayabilir.

Yeniden suç işlemeyeceği kanaati nasıl oluşur?

Yeniden suç işlemeyeceği kanaati, mahkemenin sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarını gözeterek vardığı sübjektif bir değerlendirmedir. Objektif şartlar gerçekleşmiş olsa bile mahkeme bu kanaate ulaşmazsa HAGB vermeyebilir. Takdir yetkisi gerekçesiz kullanılamaz. Yargıtay 3. Ceza Dairesi 2026/3059 sayılı kararında, HAGB’nin objektif ve sübjektif şartlarının denetime imkan verecek biçimde tartışılmadan karar verilmesini bozma sebebi saymıştır. Aynı kararda HAGB değerlendirmesinin seçenek yaptırımlara çevirme ve ertelemeden önce yapılması gerektiği de yazılıdır.

Uygulamada mahkemeler bu kanaati oluştururken sanığın adli sicil kaydının temiz olmasına, suçun işlenme biçimine, sanığın duruşmalardaki beyanlarına ve pişmanlık gösterip göstermediğine bakar. “Sanığın duruşmadaki olumsuz tutumu” ve “pişmanlık göstermemesi” en sık rastlanan ret gerekçeleridir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi 2024/9410 sayılı kararında, objektif koşullardaki hataların kanun yararına bozma konusu olabileceğini, sübjektif koşula yönelik hukuka uygun gerekçelerin ise takdire ilişkin olduğu için bu yolla denetlenemeyeceğini belirtmiştir. Kararda ayrıca, sanığın HAGB talebi varsa ve objektif şartlar oluşmuşsa kurumun hiç tartışılmamasının yargılama hukukuna aykırılık oluşturduğu yazılıdır.

Sanığın HAGB’yi kabul etmesi şart mı?

Sanığın kabulü 1 Haziran 2024’ten beri HAGB şartı değildir. 6008 sayılı Kanun’la 2010’da CMK m.231/6’ya eklenen “Sanığın kabul etmemesi halinde, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmez” cümlesi, 7499 sayılı Kanun’la kaldırılmış ve 7589 sayılı Kanun’la yazılan güncel metinde de yer almamıştır. Anayasa Mahkemesi 2025/149 sayılı kararının 58. paragrafında, değişiklik sonrasında HAGB’nin uygulanmasının sanığın kabulüne bağlı olmadığını ve HAGB kararına karşı istinaf yolu açıldığı için sanığın kanun yolundan feragat etmesini gerektiren bir hükmün kalmadığını tespit etmiştir.

Kabul şartının kaldırılmasının pratik sonucu şudur: Beraat edeceğini düşünen sanık artık HAGB’yi reddederek istinaf yolunu açmak zorunda değildir. HAGB kararı verilse bile sanık bu karara karşı istinafa gidebilir ve bölge adliye mahkemesi suçun sabit olup olmadığını esastan inceler. Tarih sınırı CMK Geçici Madde 6’nın ikinci fıkrasında çizilmiştir. Fıkranın (d) bendine göre 1 Haziran 2024’ten önce verilen HAGB kararları bakımından sanığın kabul etmesi şartı aranmaya devam olunur, (a) ve (b) bentlerine göre bu tarihten önce verilen kararlara karşı itiraz yolu uygulanmaya devam eder. Yargıtay 4. Ceza Dairesi 2024/9410 sayılı kararında 1 Haziran 2024’ten önce verilmiş bir hüküm bakımından sanığın HAGB’ye itirazının bulunmamasını hala objektif koşullar arasında saymıştır.

HAGB Hangi Suçlarda Verilir, Kimlere Verilmez?

HAGB, sonuç cezası iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olan her suçta verilebilir, kanun suç türüne göre bir liste yapmamıştır. Sınırlamalar üç kaynaktan gelir. CMK m.231/14 işkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçlarını kapsam dışına çıkarır. Bazı özel kanunlar kendi suçları için HAGB’yi yasaklar. CMK m.231/5’in ikinci cümlesi uzlaşmaya ilişkin hükümleri saklı tuttuğu için uzlaşmaya tabi suçlarda önce uzlaştırma denenir.

“HAGB hangi suçlarda verilir” sorusunun cevabı bu yüzden suçun adına değil, sonuç cezaya ve istisna hükümlerine bakılarak verilir. Aynı suçtan yargılanan iki sanıktan birine HAGB verilip diğerine verilmemesi mümkündür, çünkü sabıka, zarar ve kişilik değerlendirmesi kişiye özgüdür.

Uygulamada HAGB en çok hakaret, tehdit, basit kasten yaralama, taksirle yaralama, mala zarar verme, hırsızlık, güveni kötüye kullanma, basit dolandırıcılık, trafik güvenliğini tehlikeye sokma ve kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma gibi suçlarda gündeme gelir. Nitelikli dolandırıcılık gibi alt sınırı üç veya dört yıl olan suçlarda sonuç ceza ancak etkin pişmanlık gibi indirimlerle iki yılın altına inebilir. Bu suçun ceza aralığı nitelikli dolandırıcılık cezası yazısında, hakaret suçunun şikayet ve uzlaşma boyutu hakaret ve iftira suçları yazısında anlatılmıştır.

HAGB kimlere verilmez?

HAGB verilemeyen kişiler ve suçlar kanun metninden şu biçimde çıkarılır. Daha önce kasıtlı bir suçtan kesinleşmiş mahkumiyeti bulunan sanığa HAGB verilmez (CMK m.231/6-a). Önceki bir HAGB kararının denetim süresi içinde kasıtlı suçtan hüküm kurulan sanığa yeniden HAGB verilmez (CMK m.231/8). İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçlarında ceza miktarına bakılmaz ve HAGB uygulanmaz (CMK m.231/14). 5941 sayılı Çek Kanunu m.5/10’a göre karşılıksız çek düzenleme suçunda ön ödeme, uzlaşma ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümler uygulanmaz. Zararı gidermeyen ve taksitle ödemeyi de kabul etmeyen sanık ile mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmadığı sanık da HAGB’den yararlanamaz.

Kabahatler bakımından HAGB söz konusu olmaz, çünkü kabahat karşılığında ceza mahkemesince hapis veya adli para cezası değil idari yaptırım uygulanır ve CMK m.231/5 hükmolunan bir cezayı esas alır. Disiplin cezaları için de aynı sonuç geçerlidir. HAGB yalnız ceza mahkemelerinin kurduğu mahkumiyet hükümlerinde gündeme gelir.

Adli para cezası HAGB olur mu?

Doğrudan hükmolunan adli para cezasında HAGB uygulanabilir, çünkü CMK m.231/5 hapis cezasının yanında adli para cezasını da açıkça saymıştır. Suçun kanundaki karşılığı seçimlik olarak hapis veya adli para cezasıysa ve mahkeme adli para cezasını seçmişse, miktarı ne olursa olsun HAGB değerlendirmesi yapılır. Hapis cezasından çevrilen adli para cezasında ise HAGB ile seçenek yaptırım bir arada bulunamaz. CMK m.231/7 açıklanması geri bırakılan hükümde hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilemeyeceğini yazar. Mahkeme iki yoldan birini seçer. Hangi suçlarda hapsin paraya çevrildiği hangi suçlar adli para cezasına çevrilir yazısında anlatılmıştır.

HAGB ve uzlaşma ilişkisi

Uzlaşmaya tabi bir suçta uzlaştırma, HAGB’den önce gelir. CMK m.231/5’in ikinci cümlesi uzlaşmaya ilişkin hükümleri saklı tutar. Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda soruşturma aşamasında uzlaştırmacı görevlendirilir, taraflar uzlaşırsa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir ve dava hiç açılmaz. Kovuşturma aşamasına geçilmiş ve uzlaştırma denenmemişse mahkeme dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir, uzlaşma sağlanırsa davanın düşmesine karar verilir. HAGB, uzlaşmanın sağlanamadığı veya suçun uzlaşma kapsamında olmadığı dosyalarda mahkumiyet hükmü kurulduğunda gündeme gelir. Uzlaşma, HAGB’den farklı olarak dosyayı denetim süresi olmaksızın kapatır ve kişinin adli sicil sistemine hiçbir kayıt girmez. Süreç uzlaştırma nedir yazısında adım adım gösterilmiştir.

HAGB Kararı Nasıl Verilir? Yargılamada İzlenen Sıra

HAGB kararı, mahkemenin yargılamayı tamamlayıp sanığın suçu işlediğini sabit gördüğü ve cezayı belirlediği aşamada, hükmü açıklamadan önce verilen bir karardır. Karar talebe bağlı değildir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2026/112 sayılı kararında yazıldığı gibi HAGB koşullarının oluşup oluşmadığı hakim tarafından her olayda kendiliğinden değerlendirilir ve denetime imkan verecek biçimde kararda gösterilir. Yargılama aşağıdaki sırayı izler.

1. Suç uzlaşma kapsamındaysa önce uzlaştırma yoluna gidilir, uzlaşma sağlanırsa dava düşer ve HAGB aşamasına geçilmez (CMK m.231/5 ikinci cümle).
2. Mahkeme delilleri değerlendirir ve sanığın suçu işlediğini sabit görürse mahkumiyet yönünde vicdani kanaate ulaşır. Beraat halinde HAGB gündeme gelmez.
3. Temel ceza belirlenir, artırım ve indirim nedenleri ile TCK m.62 takdiri indirimi uygulanarak sonuç ceza bulunur.
4. Sonuç ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa mahkeme, sabıka kaydını, zararın giderilip giderilmediğini ve sanığın tutumunu HAGB yönünden değerlendirir. Yargıtay 3. Ceza Dairesi 2026/3059 sayılı kararına göre bu değerlendirme seçenek yaptırım ve ertelemeden önce yapılır.
5. Zarar varsa ve ödenmemişse mahkeme zarar tutarını belirleyip sanığa bildirir, ödeme veya taksit imkanı tanır (CMK m.231/9 ve Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2026/6830 sayılı karar).
6. Şartlar oluşmuşsa mahkeme kurduğu hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına, sanığın beş yıl denetim süresine tabi tutulmasına ve gerekli görürse bir yılı aşmayan denetimli serbestlik tedbirine karar verir (CMK m.231/8).
7. Karar sanığa tebliğ edilir, iki haftalık istinaf süresi işlemeye başlar ve karar kesinleştiğinde denetim süresi başlar (CMK m.231/12 ve m.273).

Dilekçelerde en sık yapılan hata, HAGB talebinin yalnız “sanık hakkında HAGB uygulanmasını talep ederiz” cümlesiyle sınırlı tutulmasıdır. Mahkemenin sübjektif koşulu değerlendirebilmesi için sanığın sosyal durumuna, işine, ailesine, sabıkasızlığına ve zararı gidermeye hazır olduğuna ilişkin bilgilerin dosyaya girmesi gerekir. Zarar varsa ödeme belgesinin veya mağdurun zarar talebi bulunmadığına ilişkin beyanının duruşma tutanağına geçmesi bu değerlendirmeyi kolaylaştırır.

HAGB Denetim Süresi Kaç Yıl, HAGB Süresi Ne Zaman Başlar?

HAGB denetim süresi yetişkinler için beş yıl, suça sürüklenen çocuklar için üç yıldır ve süre, HAGB kararının kesinleştiği tarihte başlar. Yetişkinler için beş yıl CMK m.231/8’in birinci cümlesinde, çocuklar için üç yıl 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.23/1’de yazılıdır. Mahkemenin bu süreyi kısaltma veya uzatma yetkisi yoktur. “HAGB kaç yıl” diye arayan okuyucu için rakam bu ikisinden ibarettir ve mahkeme kararında başka bir süre yazılamaz.

Sürenin başlangıcı konusunda Yargıtay’ın uygulaması yerleşiktir. Yargıtay 1. Ceza Dairesi 14 Eylül 2026 tarihli, 2026/3941 Esas ve 2026/5343 Karar sayılı kararında, denetim süresinin HAGB kararının usulüne uygun olarak kesinleşmesi üzerine başlayacağını ve sanığın kesinleşmeden sonra beş yıl süreyle denetime tabi tutulacağını belirtmiştir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2021/157 sayılı kararına göre de denetim süresi ve denetimli serbestlik yükümlülükleri ancak kararın kesinleşmesiyle işlemeye başlar, çünkü kanun yolu incelemesinde kararın kaldırılması her zaman mümkündür. “HAGB süresi ne zaman başlar” ve “hagb 5 yıl ne zaman başlar” sorularının cevabı bu yüzden duruşma günü değil, kesinleşme tarihidir.

Kesinleşme tarihi dosyadan dosyaya değişir. Karar duruşmada sanığın yüzüne karşı açıklanmış ve gerekçeli karar tebliğ edilmişse, CMK m.273/1’e göre iki haftalık istinaf süresinin başvuru yapılmadan dolmasıyla karar kesinleşir. Sanık istinafa gitmişse kesinleşme, bölge adliye mahkemesinin kararıyla gerçekleşir. Tebligat usulsüzse süre işlemez. Yargıtay 7. Ceza Dairesi 29 Eylül 2025 tarihli, 2025/537 Esas ve 2025/11446 Karar sayılı kararında, adres kayıt sistemindeki adresini değiştiren sanığın eski adresine Tebligat Kanunu m.21/2’ye göre yapılan tebliğin usulsüz olduğunu, bu nedenle HAGB kararının kesinleşmiş sayılamayacağını ve kesinleşmemiş bir kararda hükmün açıklanamayacağını belirtmiştir.

HAGB ve denetimli serbestlik aynı şey mi?

HAGB ile denetimli serbestlik aynı şey değildir. HAGB bir ceza muhakemesi kurumudur ve hükmün açıklanmasını askıya alır. Denetimli serbestlik ise yükümlülüklerin toplumda yerine getirilmesini sağlayan bir infaz ve tedbir sistemidir. İkisi HAGB kararında kesişir: CMK m.231/8 mahkemeye, denetim süresi içinde bir yılı aşmayan bir süreyle sanığa denetimli serbestlik tedbiri olarak yükümlülük yükleme yetkisi verir. Bu yükümlülükler meslek edindirme eğitimine devam etme, bir başkasının gözetiminde ücret karşılığı çalışma, belli yerlere gitmekten yasaklanma veya belli yerlere devam etme biçiminde olabilir. Mahkeme hiçbir yükümlülük belirlemeden de HAGB kararı verebilir ve uygulamada kararların büyük çoğunluğu yükümlülük içermez.

Cezaevinden koşullu salıverilmeden önce denetimli serbestlikle tahliye ise 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’da düzenlenen ayrı bir kurumdur ve kesinleşmiş hapis cezasının infazına ilişkindir. HAGB’de infaz edilen bir ceza bulunmadığından bu iki kurum birbirine karışmaz. Yükümlülük içermeyen HAGB kararında kişinin imza atmaya gitmesi, denetimli serbestlik müdürlüğüne kaydolması veya rapor vermesi gerekmez. Yükümlülük belirlenmişse denetimli serbestlik müdürlüğü yükümlülüğün yerine getirilmesini izler ve aykırılığı mahkemeye bildirir.

HAGB tali karar fişi ne demek?

Tali karar fişi, adli sicil sistemine mahkumiyet dışındaki kararların işlenmesi için düzenlenen kayıt formudur. HAGB kararı kesinleştiğinde mahkeme bu kararı CMK m.231/13 uyarınca bunlara mahsus sisteme kaydettirir ve bu işlem tali karar fişiyle yapılır. Kişinin UYAP veya e-Devlet üzerinden dosyasını incelerken “tali karar fişi düzenlendi” ifadesini görmesi, HAGB kararının kesinleşip özel sisteme kaydedildiğini gösterir. Bu kayıt mahkumiyet kaydı değildir ve adli sicil belgesinde görünmez. Denetim süresi dolup düşme kararı verildiğinde kayıt da kaldırılır.

HAGB Olunca Ne Olur? Denetim Süresinde Haklar ve Yükümlülükler

Karar kesinleştiğinde sanık hakkında kurulan mahkumiyet hükmü, müsadereye ilişkin kısmı dışında hiçbir hukuki sonuç doğurmaz ve kişi beş yıllık denetim süresine girer. Kural CMK m.231/5’in üçüncü cümlesinde öngörülmüştür. Kişi hükümlü değildir, cezaevine girmez, adli para cezası ödemez, hak yoksunluğuna uğramaz ve adli sicil kaydına mahkumiyet işlenmez. Askıda duran hüküm yalnız denetim süresinde kasıtlı bir suç işlenmesi veya yükümlülüğe aykırılık halinde canlanır.

Müsadere bu kuralın tek istisnasıdır. 7499 sayılı Kanun’la getirilen ve 7589 sayılı Kanun’la korunan düzenlemeye göre HAGB kararı verilse bile suçta kullanılan eşya veya suçtan elde edilen kazanca ilişkin müsadere kararı kesinleşmeyle infaz edilir. Anayasa Mahkemesi 2025/149 sayılı kararının 42. paragrafında, HAGB kararı verilen yargılamalarda kararın kesinleşmesiyle müsadere kararının infaz edileceğini ve müsadereye konu eşya veya kazancın mülkiyetinin kamuya geçirileceğini açıklamıştır. Ruhsatsız silah bulundurma gibi suçlarda silahın, kaçakçılık suçlarında kaçak eşyanın müsaderesi HAGB’ye rağmen yerine getirilir.

Denetim süresinde kişinin yükümlülüğü ikidir. Kasten yeni bir suç işlememek ve mahkeme bir denetimli serbestlik tedbiri belirlemişse o yükümlülüğü yerine getirmek. Taksirli suçlar denetim süresini bozmaz. Yurt dışına çıkış, seyahat, çalışma, evlenme ve mülk edinme gibi konularda HAGB’den kaynaklanan bir kısıtlama yoktur. Mahkeme CMK m.231/8-c uyarınca belli yerlere gitme yasağı koymuşsa yalnız o yasak geçerlidir. CMK m.231/7’ye göre açıklanması geri bırakılan hükümdeki hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez. Bu kural kişiye yük getirmez, yalnız hükmün açıklanması halinde cezanın hapis olarak kalacağını gösterir.

Mağdur bakımından HAGB kararı, zararın giderilmiş olmasını güvence altına alır. Mağdurun manevi tazminat talebi ceza mahkemesinde değil hukuk mahkemesinde ileri sürülür. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.74’e göre hukuk hakimi, ceza hakiminin kusur değerlendirmesi ve zarar tespitiyle bağlı değildir. HAGB kararı mahkumiyet hükmü sayılmadığı için hukuk davasında kesin delil oluşturmaz, ancak ceza dosyasındaki deliller hukuk mahkemesinde değerlendirilebilir.

HAGB Bozulursa Ne Olur? Denetim Süresinde Suç İşlenirse Hüküm Nasıl Açıklanır?

HAGB bozulması, denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya denetimli serbestlik yükümlülüğüne aykırı davranılması üzerine mahkemenin açıklanması geri bırakılan hükmü açıklaması anlamına gelir. Kural CMK m.231/11’in birinci cümlesindedir. Hüküm açıklandığında askıdaki mahkumiyet gerçek bir mahkumiyete dönüşür, ceza infaz edilir ve adli sicile işlenir. “HAGB 5 yıllık süre içerisinde suç işlerse ne olur” sorusunun cevabı da budur: Yeni suç kasıtlıysa ve mahkumiyet kesinleşmişse ilk dosyadaki hüküm açıklanır.

Halk arasında “HAGB bozuldu” denen durum teknik olarak hükmün açıklanmasıdır. Hükmün açıklanması için yeni suçun kesinleşmiş bir mahkumiyetle sonuçlanması gerekir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2021/157 sayılı kararında, Anayasa m.38/4 ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi m.6/2’deki masumiyet karinesi gereğince hükmün açıklanabilmesi için ihbar olunan kasıtlı suçla ilgili mahkumiyet kararının kesinleşmiş olması gerektiğini belirtmiştir. Yeni suçtan açılan davada beraat, düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilirse hüküm açıklanamaz. Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2026/5343 sayılı kararında, ihbara konu kasten yaralama davası şikayetten vazgeçme nedeniyle düşmeyle sonuçlandığı halde hükmü açıklayan mahkemenin kararını kanun yararına bozmuştur.

Taksirli suçlar HAGB’yi bozmaz. CMK m.231/11 kasten yeni bir suç işlenmesinden söz eder. Trafik kazasıyla taksirle yaralamaya sebep olan kişi hakkındaki HAGB kararı bu nedenle açıklanmaz. Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2025/11446 sayılı kararında, ihbara konu ilamın taksirli suça ilişkin olduğunu gözetmeden hükmü açıklayan mahkemenin kararını hukuka aykırı bulmuştur. Bilinçli taksirle işlenen suçlar da taksirli suç kategorisinde kaldığından aynı sonuca tabidir.

Yeni suçun denetim süresi içinde işlenmiş olması gerekir. Denetim süresi kararın kesinleştiği gün başladığından, HAGB kararı verildikten sonra fakat kesinleşmeden önce işlenen suç denetim süresi içinde işlenmiş sayılmaz. Denetim süresi dolduktan sonra işlenen suç da hükmün açıklanmasına yol açmaz. İkinci suçun yargılaması denetim süresinin bitiminden sonra kesinleşmiş olsa bile, suç denetim süresi içinde işlenmişse hüküm açıklanır, çünkü kanun suçun işlenme tarihini esas alır.

HAGB kararına uyulmaması nedeniyle açılış ne demek?

“HAGB kararına uyulmaması nedeniyle açılış”, UYAP sisteminde ve e-Devlet dosya sorgusunda, denetim süresinde kasıtlı suç işlendiği veya yükümlülüğe aykırı davranıldığı ihbarı üzerine HAGB dosyasının yeniden ele alınması için kullanılan dosya açılış türüdür. Bu ifadeyi dosyasında gören kişinin eski HAGB dosyası, ikinci suçtan verilen mahkumiyetin kesinleşmesi üzerine yapılan ihbarla yeniden açılmıştır. Mahkeme bu dosyada CMK m.231/11’e göre hükmü açıklayacak veya ihbarın koşulları karşılamadığını tespit edip dosyayı yeniden kapatacaktır.

Açılış tek başına hükmün açıklandığı anlamına gelmez. Mahkeme ihbara konu suçun kasıtlı olup olmadığını, mahkumiyetin kesinleşip kesinleşmediğini ve suçun denetim süresi içinde işlenip işlenmediğini inceler. Bu üç koşuldan biri eksikse hüküm açıklanmaz. Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2026/5343 sayılı kararına konu olayda ihbar üzerine açılan dosyada hüküm açıklanmış, ihbara konu dava sonradan düştüğü için bu karar kanun yararına bozulmuştur. Uygulamada mahkemeler açılış üzerine sanığa tebligat çıkarır ve çoğunlukla duruşma açarak savunmasını alır. “HAGB kararına uyulmaması nedeniyle açılış cezası” diye aranan şey ayrı bir ceza değil, ilk dosyada kurulmuş ve askıda bekleyen hükmün açıklanmasıdır.

HAGB bozuldu, ne yapmalıyım?

HAGB dosyası yeniden açılan kişinin ilk yapacağı iş, ihbara konu ikinci dosyanın niteliğini kontrol etmektir. Aşağıdaki adımlar bu kontrolü sıralar.

1. İkinci suçun kasıtlı mı taksirli mi olduğu belirlenir. Taksirli suç hükmün açıklanmasına yol açmaz.
2. İkinci suçtan verilen kararın kesinleşip kesinleşmediği kontrol edilir. İstinaf veya temyiz aşamasında bekleyen bir mahkumiyet kesinleşmiş sayılmaz ve mahkemeden ikinci dosyanın sonucunun beklenmesi istenir.
3. İkinci suçun işlendiği tarih ile HAGB kararının kesinleştiği tarih karşılaştırılır. Suç kesinleşmeden önce veya denetim süresi bittikten sonra işlenmişse hüküm açıklanamaz.
4. Yükümlülük ihlali iddiası varsa yükümlülüğün yerine getirilmemesinin kişinin elinde olmayan bir sebepten kaynaklandığı belgelenir. CMK m.231/11’in ikinci cümlesi, yükümlülüğü yerine getiremeyen sanık için cezanın yarısına kadar infaz edilmemesine imkan tanır.
5. Mahkeme hükmü açıklarsa karar iki hafta içinde incelenir ve CMK m.231/11’in üçüncü cümlesinde gösterilen itiraz yolu kullanılır.
6. Hükmün açıklanmasına ilişkin karar kesinleşince ceza infaza verilir. Hapis cezası iki yılın altındaysa ve diğer koşullar varsa infaz aşamasında denetimli serbestlik imkanları ayrıca değerlendirilir.

HAGB bozulursa ceza ne kadar infaz edilir?

Hüküm açıklandığında kural, ilk dosyada belirlenen cezanın olduğu gibi infaza verilmesidir. Arama motorlarında “hagb bozulursa yatarı ne kadar” biçiminde sorulan sorunun cevabı bu yüzden ilk karardaki ceza miktarına bağlıdır. CMK m.231/11’in ikinci cümlesi mahkemeye bir yumuşatma imkanı tanır, fakat bu imkan yalnız yükümlülük ihlali halinde kullanılabilir. Mahkeme, kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırıma çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkumiyet hükmü kurabilir.

Denetim süresinde kasıtlı suç işlenmesi halinde bu yumuşatma imkanı yoktur. Kanun metni yalnız yükümlülükleri yerine getiremeyen sanıktan söz eder. Yeni suç işleyen sanık hakkında mahkeme ilk hükmü aynen açıklar, cezayı erteleyemez ve paraya çeviremez. Açıklanan hükümdeki hapis cezasının infazında 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’daki genel kurallar, koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hükümleri uygulanır. Bu kurallar HAGB’ye özgü değildir ve ceza miktarına, suç türüne ve infaz tarihine göre değişir.

HAGB nasıl bozulur?

Bozulma iki yoldan gerçekleşir. Birincisi, denetim süresi içinde kasıtlı bir suçtan kesinleşmiş mahkumiyettir. İkinci suçu yargılayan mahkeme, kararın kesinleşmesiyle birlikte sanığın adli sicil kaydındaki HAGB kaydını görür ve ilk dosyayı veren mahkemeye ihbarda bulunur. İhbar üzerine ilk mahkeme dosyayı açar. İkincisi, denetimli serbestlik yükümlülüğünün ihlalidir. Denetimli serbestlik müdürlüğü, yükümlülüğe uyulmadığını tespit ettiğinde durumu mahkemeye bildirir. Mahkeme CMK m.231/11’e göre inceleme yapar ve koşullar oluşmuşsa hükmü açıklar. Yükümlülük belirlenmemiş HAGB kararlarında ikinci yol hiç gündeme gelmez.

HAGB kararı, sanığın veya katılanın başvurusu üzerine kanun yolunda da kaldırılabilir. Bu durum “bozulma” olarak anılsa da teknik olarak farklıdır. Bölge adliye mahkemesi, istinaf incelemesinde HAGB şartlarının bulunmadığına karar verirse HAGB kararını kaldırır ve mahkumiyet hükmü kurar ya da dosyayı ilk derece mahkemesine gönderir. Sanık lehine yapılan incelemede ise bölge adliye mahkemesi beraat kararı da verebilir.

HAGB 5 Yıl Doldu, Ne Yapmalıyım? Düşme Kararı Nasıl Alınır?

Denetim süresi kasten yeni bir suç işlenmeden ve yükümlülüklere uyularak tamamlanınca mahkeme, açıklanması geri bırakılan hükmü ortadan kaldırır ve davanın düşmesine karar verir. Kural CMK m.231/10’da düzenlenmiştir. Düşme kararı dosyayı kesin olarak kapatır, askıdaki hüküm hiç verilmemiş sayılır ve CMK m.231/13 uyarınca tutulan kayıt silinir. “HAGB 5 yıl doldu ne yapmalıyım” sorusunun kanundaki karşılığı, mahkemenin bu kararı kendiliğinden vermesidir.

Uygulamada mahkemelerin iş yükü nedeniyle karar gecikebilir ve dilekçeyle talep edilmesi süreci hızlandırır. Düşme kararı için izlenecek yol şöyledir. Önce HAGB kararının kesinleşme tarihi dosyadan veya UYAP kaydından tespit edilir, çünkü beş yıl bu tarihten itibaren hesaplanır. Denetim süresi dolmuşsa kararı veren mahkemeye, hangi dosyada HAGB kararı verildiğini, kararın kesinleşme tarihini ve denetim süresinin tamamlandığını içeren kısa bir dilekçe verilir. Dilekçeye güncel adli sicil kaydı eklenebilir. Mahkeme adli sicil kaydını kendiliğinden de getirtir, denetim süresinde kasıtlı suçtan mahkumiyet bulunmadığını ve yükümlülüklere uyulduğunu tespit edince CMK m.231/10 uyarınca hükmün ortadan kaldırılmasına ve davanın düşmesine karar verir. Bu karar dosya üzerinden ve duruşma açılmadan verilir.

Beş yıl dolduğu halde mahkemenin düşme kararı vermemesi kişiye zarar vermez, çünkü denetim süresi dolduktan sonra işlenen suçlar hükmün açıklanmasına yol açmaz. Düşme kararı alınmadan kaydın sistemde durması ise bazı başvurularda sorun çıkarabilir. Memuriyet, özel güvenlik görevi veya silah ruhsatı başvurularında arşiv araştırması yapıldığında CMK m.231/13 kapsamındaki kayıt görünür. Düşme kararı alınıp kaydın silinmesi bu riski ortadan kaldırır.

Denetim süresi içinde kasıtlı suç işlenmiş fakat o suçun yargılaması henüz kesinleşmemişse mahkeme düşme kararı vermeden ikinci dosyanın sonucunu bekler. Beş yılın dolması bu bekleme halini sona erdirmez, çünkü suç denetim süresi içinde işlenmiştir. İkinci dosya beraat veya düşmeyle sonuçlanırsa ilk dosyada düşme kararı verilir, mahkumiyetle sonuçlanırsa hüküm açıklanır.

HAGB Kararına İtiraz mı, İstinaf mı? HAGB İstinaf Edilir mi?

HAGB kararına karşı başvurulacak kanun yolu, 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar için istinaftır ve bu yol CMK m.231/12’de açılmıştır. Fıkraya göre CMK m.272/3 saklı kalmak üzere HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir, bölge adliye mahkemesinin kararları hakkında m.286 uygulanır ve istinaf ile temyiz yolunda karar ve hüküm usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir. “HAGB istinaf edilir mi” sorusu bu yüzden olumlu cevaplanır.

1 Haziran 2024’ten önce verilen HAGB kararları için CMK Geçici Madde 6/2-b uyarınca itiraz yolu uygulanmaya devam eder. İstinaf yolunun açılması, 2024 öncesi uygulamanın en çok eleştirilen yönünü değiştirmiştir. Eski düzenlemede HAGB kararına yalnız itiraz edilebiliyor ve itiraz mercii çoğunlukla HAGB şartlarının bulunup bulunmadığıyla sınırlı bir inceleme yapıyordu. Suçu işlemediğini düşünen sanık, beraat için istinafa gidemiyor ve HAGB’yi reddetmek zorunda kalıyordu. Anayasa Mahkemesi 2023/107 sayılı kararında bu durumu hükmün denetlenmesini talep etme hakkına aykırı bulmuş, 7499 sayılı Kanun istinaf yolunu açmış, 7589 sayılı Kanun da aynı kuralı korumuştur. Bugün bölge adliye mahkemesi, HAGB kararına karşı yapılan istinafta suçun sabit olup olmadığını, cezanın doğru belirlenip belirlenmediğini ve HAGB şartlarını birlikte inceler.

İstinaf süresi CMK m.273/1’e göre hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır. Başvuru, kararı veren mahkemeye dilekçe verilerek veya zabıt katibine beyanda bulunularak yapılır. Sanık için başvuru nedenlerinin gösterilmemesi incelemeye engel değildir (CMK m.273/4). CMK m.272/3-a uyarınca hapis cezasından çevrilenler hariç, sonuç ceza olarak belirlenen on beş bin Türk lirası dahil adli para cezasına ilişkin hükümler kesindir ve bu hükümlere ilişkin HAGB kararlarına istinaf yolu kapalıdır. Anayasa Mahkemesi 2025/149 sayılı kararının 48. paragrafında bu sınırı aynı biçimde açıklamıştır.

Bölge adliye mahkemesinin kararına karşı temyiz yolu CMK m.286’daki sınırlara tabidir. m.286/2-a’ya göre ilk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları temyiz edilemez. HAGB’ye konu cezalar iki yılı aşamadığından HAGB kararlarının büyük çoğunluğu bölge adliye mahkemesinde kesinleşir. m.286/3’te sayılan hakaret (m.125/3), Cumhurbaşkanına hakaret, halkı kin ve düşmanlığa tahrik gibi suçlarda ise ceza miktarına bakılmaksızın temyiz yolu açıktır.

HAGB kararından sonra hükmün açıklanması: itiraz mı istinaf mı?

Denetim süresinde kasıtlı suç işlenmesi veya yükümlülük ihlali üzerine açıklanan hükme karşı başvurulacak yol, CMK m.231/11’in üçüncü cümlesine göre itirazdır. Fıkranın dördüncü cümlesi itiraz merciinin yalnız bu fıkradaki koşullarla sınırlı bir değerlendirme yapabileceğini düzenler. İtiraz mercii, ihbara konu suçun kasıtlı olup olmadığını, mahkumiyetin kesinleşip kesinleşmediğini, suçun denetim süresi içinde işlenip işlenmediğini ve yükümlülük ihlalinde m.231/11’in ikinci cümlesindeki yumuşatma imkanının değerlendirilip değerlendirilmediğini inceler. Suçun sabit olup olmadığı ve cezanın miktarı bu aşamada yeniden tartışılmaz, çünkü bu konular HAGB kararına karşı istinaf aşamasında incelenmiştir.

İtiraz süresi CMK m.268/1’e göre kararın öğrenildiği günden itibaren iki haftadır ve itiraz kararı veren mahkemeye verilir. CMK m.268/3-c’ye göre asliye ceza mahkemesi kararlarına yapılan itirazı o yerdeki ağır ceza mahkemesi, ağır ceza mahkemesi kararlarına yapılan itirazı numara olarak kendisini izleyen ağır ceza dairesi inceler. “HAGB kararından sonra hükmün açıklanması istinaf” biçiminde aranan sorunun cevabı bu yüzden şöyledir: HAGB kararının kendisine istinaf, açıklanan hükme itiraz yolu uygulanır. 1 Haziran 2024’ten önce verilmiş HAGB kararlarının açıklanması halinde ise CMK Geçici Madde 6/2-c uyarınca değişiklik öncesi kanun yolu kuralları geçerlidir.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2026/6830 sayılı kararına konu olayda, HAGB kararına katılan idare itiraz etmiş ve ağır ceza mahkemesi itirazı reddetmişti. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 10 Nisan 2018 tarihli ve 2018/151 sayılı kararına atıf yapan Daire, istinaf ve temyiz yollarından geçmeksizin kesinleşen HAGB kararlarının kanun yararına bozma konusu yapılabileceğini kabul etmiştir. Kanun yararına bozma, kesinleşmiş HAGB kararlarındaki hukuka aykırılıklar için Adalet Bakanlığı aracılığıyla işletilen olağanüstü bir yoldur ve kişi bu yolun işletilmesi için Bakanlığa başvurabilir.

HAGB istinaf dilekçesi nasıl hazırlanır?

HAGB istinaf dilekçesi, kararı veren mahkemeye hitaben yazılan ve bölge adliye mahkemesine gönderilmek üzere verilen dilekçedir. Sanık istinaf nedenlerini göstermek zorunda olmasa da gerekçeli bir dilekçe incelemeyi yönlendirir. Aşağıdaki iskelet, HAGB kararına karşı sanık tarafından verilen istinaf dilekçesinin bölümlerini gösterir ve her dosyanın kendi olgularına göre doldurulur.

HAGB itiraz ve istinaf dilekçelerinde katılan tarafın da hakkı vardır. Katılan HAGB kararına karşı istinaf yoluna gidebilir ve HAGB şartlarının bulunmadığını, zararın giderilmediğini veya sanığın daha önce kasıtlı suçtan mahkum olduğunu ileri sürebilir. Cumhuriyet savcısı CMK m.273/5 uyarınca istinaf nedenlerini gerekçeleriyle göstermek zorundadır. HAGB kararı yalnız sanık tarafından istinaf edilmişse CMK m.283 devreye girer. Maddeye göre istinaf yoluna yalnız sanık lehine başvurulmuşsa yeniden verilen hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz. Bölge adliye mahkemesi bu durumda cezayı artıramaz. HAGB’nin kaldırılıp mahkumiyet hükmü kurulmasının bu yasak kapsamına girip girmediği ise dosyanın koşullarına göre ayrıca değerlendirilir.

HAGB Sicile İşler mi? Adli Sicil Kaydı ve e-Devlet Görünürlüğü

Kararın kaydı adli sicile mahkumiyet olarak işlenmez, bunlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir ve bu kayıt yalnız bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkeme tarafından istenebilir. Dayanak CMK m.231/13’tür. e-Devlet üzerinden alınan adli sicil belgesinde HAGB kararı görünmez. “HAGB sicile işler mi” ve “hagb adli sicile işler mi” sorularının cevabı, kaydın mahkumiyet kaydı olmadığı ve sabıka kaydı sorgusunda çıkmadığı biçimindedir.

Kaydın bulunduğu sistem, hakimlerin ve savcıların yeni bir suç soruşturmasında kişinin daha önce HAGB alıp almadığını görmesine yarar. Bu sayede denetim süresinde işlenen suçlarda ihbar yapılabilir ve ikinci HAGB yasağı uygulanabilir. İşverenler, bankalar, özel kurumlar ve kişinin kendisi dışındaki üçüncü kişiler bu kayda erişemez. Kayıt, denetim süresinin sonunda düşme kararı verilmesiyle silinir. CMK m.231/13 kaydın yalnız HAGB’ye ilişkin amaç için kullanılabileceğini belirttiğinden, bu kayda dayanılarak kişi aleyhine başka bir işlem yapılamaz.

“HAGB e-Devlette görünür mü” sorusu iki ayrı ekranı ilgilendirir. Adli sicil belgesinde görünmez. UYAP Vatandaş Portalı veya e-Devlet dava dosyası sorgusunda ise ceza davasının kendisi ve verilen kararın türü görünür, çünkü bu sorgu kişinin taraf olduğu dosyaları listeler. Dosyanın görünmesi mahkumiyet kaydı anlamına gelmez. Kişi istinaf başvurusu yapmış, karar kesinleşmiş, tali karar fişi düzenlenmiş ve denetim süresi başlamışsa bu aşamalar da dosya hareketlerinde izlenir.

Hüküm açıklanırsa durum değişir. Açıklanan hüküm kesinleştiğinde mahkumiyet 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu uyarınca adli sicile işlenir ve cezanın infazından sonra arşiv kaydına alınır. Bu kaydın silinmesi için izlenecek yol adli sicil kaydının silinmesi yazısında anlatılmıştır. Denetimli serbestlik kayıtlarının e-Devlette görünürlüğü ise denetimli serbestlik e-Devlette görünür mü yazısının konusudur.

HAGB Memuriyete Engel mi? 1 Yıldan Fazla Ceza Alan Memur ve HAGB

HAGB kararı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.48/A-5 anlamında mahkumiyet sayılmadığı için memuriyete girişe ve memuriyetin devamına kural olarak engel değildir. Maddeye göre devlet memurluğuna alınacaklarda, kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile maddede sayılan zimmet, hırsızlık ve dolandırıcılık gibi suçlardan mahkum olmamak şartı aranır. HAGB’de kesinleşmiş bir mahkumiyet bulunmadığından bu şart kaybedilmez.

Danıştay bu sonucu açıkça kabul etmiştir. Danıştay 12. Dairesi 10 Aralık 2024 tarihli, 2022/1577 Esas ve 2024/5421 Karar sayılı kararıyla onadığı bölge idare mahkemesi kararında, HAGB kararıyla sanık hakkında bir hüküm kurulmuş olsa da bu hükmün açıklanmadığı için mahkumiyete ilişkin herhangi bir hukuki sonuç doğurmayacağı, 657 sayılı Kanun m.48/A-5’te sayılan suçlardan olsun ya da olmasın HAGB kararı verilmişse mahkumiyet hükmü verilmemiş gibi sonuç doğacağı ve kişinin memur olma ehliyetini koruyacağı belirtilmiştir. Olayda bir yıl altı ay yirmi iki gün hapis cezası HAGB’ye bağlanmış, memuriyetten çıkarma işlemi iptal edilmiştir.

“1 yıldan fazla ceza alan memur HAGB” sorusu bu kararla cevaplanır. Kasıtlı suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası memuriyete engeldir, fakat bu ceza HAGB’ye bağlanmışsa mahkumiyet oluşmaz ve 657 sayılı Kanun m.98/b uyarınca görevine son verilemez. HAGB’ye bağlanan cezanın bir yıl üç ay ya da bir yıl on ay olması sonucu değiştirmez. Değişen şey, hükmün açıklanması halinde ortaya çıkacak risktir. Denetim süresinde kasıtlı suç işlenip hüküm açıklanırsa bir yıl veya daha fazla hapis cezası kesinleşir ve memuriyet sona erer. Katalog suçlardan birinde ise ceza miktarına bakılmaz.

Memur hakkında yürütülen ceza davasının disiplin boyutu ayrıdır. HAGB kararı disiplin soruşturmasını durdurmaz ve idare, aynı fiil nedeniyle 657 sayılı Kanun’daki disiplin hükümlerine göre ayrı bir ceza verebilir. Ceza mahkemesinin HAGB kararında fiilin sabit görülmesi disiplin soruşturmasında delil olarak kullanılabilir. Devam eden davanın memuriyete etkisi devam eden ceza davası memuriyete engel mi yazısında, erteleme kararının etkisi cezanın ertelenmesi memuriyete engel mi yazısında anlatılmıştır. Erteleme ile HAGB’nin memuriyet bakımından farkı büyüktür, çünkü ertelemede kesinleşmiş bir mahkumiyet vardır ve ceza bir yıl veya daha fazlaysa 657 sayılı Kanun m.48/A-5 doğrudan uygulanır.

Özel kanunlarla düzenlenen mesleklerde HAGB farklı sonuç doğurabilir. Türk Silahlı Kuvvetleri personeli ve özel güvenlik görevlileri gibi meslek gruplarını düzenleyen kanunlarda HAGB kararını açıkça engel sayan hükümler yer almış ve bu hükümlerin bir kısmı itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesi önüne gitmiştir. Bu mesleklere girmeyi düşünen veya bu mesleklerde çalışan kişilerin, 657 sayılı Kanun’daki genel kuralla yetinmeden kendi kanunlarındaki güncel hükme ve o hükme ilişkin Anayasa Mahkemesi kararına bakması gerekir.

HAGB Güvenlik Soruşturmasına Engel mi?

HAGB kararı güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında görünür, fakat tek başına olumsuz sonuç doğurmaz. 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu m.4’e göre arşiv araştırması, kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ile CMK m.171/5 ve m.231/13 kapsamında alınan kararların ve kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların mevcut kayıtlardan tespit edilmesini kapsar. Kanun HAGB kaydını açıkça saymıştır.

Adli sicil belgesinde görünmeyen HAGB kararı, arşiv araştırmasında idarenin önüne gelir. Kaydın görünmesi ile başvurunun reddedilmesi aynı şey değildir. 7315 sayılı Kanun, elde edilen bilgilerin değerlendirme komisyonlarınca kişinin görevin gerektirdiği niteliklere uygunluğu bakımından değerlendirilmesini öngörür ve HAGB kararını kendiliğinden ret sebebi saymaz. İdare, HAGB’ye konu suçun niteliğine, görevin özelliğine ve denetim süresinin dolup dolmadığına bakar. Olumsuz sonuç kişiye tebliğ edildiğinde idari yargıda iptal davası açılabilir. Danıştay 12. Dairesi’nin 2024/5421 sayılı kararına konu olayda idare mahkemesi, HAGB kararındaki tespitlere dayanarak güvenlik soruşturmasının olumsuz sayılması gerektiğini kabul etmiş, bölge idare mahkemesi ve Danıştay ise HAGB kararının mahkumiyet sonucu doğurmayacağı gerekçesiyle işlemi iptal etmiştir.

Güvenlik soruşturması gerektiren mesleklere başvuracak kişi için en güvenli yol, denetim süresi dolmuşsa düşme kararını aldırıp CMK m.231/13 kaydını sildirmektir. Düşme kararından sonra arşiv araştırmasında HAGB kaydı görünmez. Devam eden davanın güvenlik soruşturmasına etkisi devam eden mahkeme güvenlik soruşturmasını etkiler mi yazısında ayrıca ele alınmıştır.

2 Kez HAGB Verilir mi?

Denetim süresi içinde kasıtlı bir suç nedeniyle ikinci kez HAGB verilmez. Kural CMK m.231/8’in ikinci cümlesinde yazılıdır ve 2014’te 6545 sayılı Kanun’la getirilmiştir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 25 Şubat 2026 tarihli, 2025/335 Esas ve 2026/112 Karar sayılı kararında kuralı şu biçimde uygulamıştır: Önceki HAGB kararının denetim süresi devam etmekteyken verilen yeni hükmün açıklanması geri bırakılamaz ve kişinin işlediği ikinci suçun denetim süresi içinde işlenip işlenmediğinin önemi yoktur.

Karara konu olayda ilk HAGB 12 Haziran 2018’de kesinleşmiş ve denetim süresi 12 Haziran 2023’e kadar sürmüştü. İkinci suçtan 11 Kasım 2020’de hüküm kurulduğu için suç tarihinin 2014 mü 2019 mu olduğu tartışılmadan HAGB verilemeyeceği kabul edilmiştir.

Kararın dayanağı 6545 sayılı Kanun’un değişiklik gerekçesidir. Gerekçede, HAGB kararı verilen sanıklar hakkında diğer suçlardan dolayı da birçok kez HAGB verildiği, bu uygulamaya son verilmesinin amaçlandığı ve ikinci suçun denetim süresi içinde işlenip işlenmediğinin önemi bulunmadığı, daha önce işlenen suçlar bakımından da yasağın uygulanacağı yazılıdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu gerekçeyi karara aynen aktarmıştır. “2 kez HAGB verilir mi” sorusunun cevabı bu yüzden şöyledir: İlk HAGB’nin denetim süresi dolmadan kurulan hiçbir kasıtlı suç hükmü için HAGB verilmez.

Denetim süresi dolup düşme kararı verildikten sonra işlenen suçta durum farklıdır. Düşme kararıyla ilk hüküm ortadan kalkar, kişi daha önce kasıtlı suçtan mahkum olmuş sayılmaz ve diğer şartlar varsa yeni suçta HAGB verilebilir. Aynı anda yargılanan birden fazla suçta da her suç için ayrı HAGB kararı verilebilir, çünkü bu kararlar bir denetim süresi içinde değil aynı hükümle verilir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi 2024/9410 sayılı kararına konu olayda aynı tarihli tehdit ve hakaret suçlarından biri için HAGB verilmiş, diğeri için verilmemişti ve Daire bu ayrımı değil, hakaret yönünden HAGB’nin hiç tartışılmamış olmasını hukuka aykırı bulmuştur.

HAGB Tekerrüre Esas Alınır mı?

HAGB kararı tekerrüre esas alınmaz, çünkü TCK m.58/1 tekerrür hükümlerinin uygulanması için önceden işlenen suçtan dolayı verilen hükmün kesinleşmiş olmasını arar ve HAGB’de kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü yoktur. Askıda bekleyen hüküm tekerrüre esas mahkumiyet sayılmaz. Denetim süresinde yeni bir suç işlenirse yeni suç hakkında tekerrür hükümleri uygulanmaz. Bunun yerine ilk dosyadaki hüküm açıklanır ve iki ayrı ceza ayrı ayrı infaz edilir.

Hüküm açıklandıktan sonra durum değişir. Açıklanan hüküm kesinleştiğinde kişi artık kasıtlı suçtan mahkumdur ve bu tarihten sonra işlediği yeni suçlarda TCK m.58 uygulanır. m.58/2’ye göre beş yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasına mahkumiyet halinde tekerrür, cezanın infaz edildiği tarihten itibaren üç yıl geçtikten sonra işlenen suçlarda uygulanmaz. Tekerrür halinde ceza mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir ve infazdan sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanır (TCK m.58/6). Bu rejimin ayrıntısı mükerrirlere özgü infaz ne demek yazısındadır. CMK m.272/3’ün son cümlesine göre kesin nitelikteki adli para cezası hükümleri de tekerrüre esas olmaz.

HAGB ve Dava Zamanaşımı

HAGB kararı verilmesi halinde dava zamanaşımı denetim süresi içinde durur. Kural CMK m.231/8’in son cümlesinde yer alır. Durma, zamanaşımının işlememesi ve engel kalktığında kaldığı yerden işlemeye devam etmesi anlamına gelir. HAGB’ye konu suçun dava zamanaşımı TCK m.66’daki sürelere göre belirlenir ve beş yıllık denetim süresi bu hesaba katılmaz.

Durmanın başlangıcı ve bitişi Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 20 Nisan 2021 tarihli, 2018/254 Esas ve 2021/157 Karar sayılı kararında belirlenmiştir. Karara göre zamanaşımı, HAGB kararının itiraz edilmeksizin ya da itirazın reddiyle kesinleştiği tarihte durmaya başlar. Denetim süresi sorunsuz geçerse zamanaşımı denetim süresinin sonunda, denetim süresinde kasıtlı suç işlenirse yeni suçun işlendiği tarihte, yükümlülük ihlal edilirse ihlal tarihinde yeniden işlemeye başlar. İkinci suçun kesinleşmesine kadar geçen sürede zamanaşımının durmaya devam ettiğine ilişkin bir kanun hükmü bulunmadığından, bu sürede ilk suçun zamanaşımı işler.

Bu kuralın pratik sonucu önemlidir. İkinci suçun yargılaması uzun sürerse ilk suçun dava zamanaşımı hüküm açıklanmadan dolabilir. Karara konu olayda ilk suç 5 Ekim 2007’de işlenmiş, HAGB kararı 16 Haziran 2008’de kesinleşmiş, ikinci suç 21 Ağustos 2008’de işlenmiş ve ikinci suçun mahkumiyeti 1 Haziran 2015’te kesinleşmişti. Yerel mahkeme 19 Kasım 2015’te hükmü açıklamış, Ceza Genel Kurulu ise beş yıl dört aylık asli dava zamanaşımının 6 Ekim 2013’te dolduğunu tespit ederek davanın düşmesine karar vermiştir. Zamanaşımı iki ay beş gün durmuş, kalan süre işlemeye devam etmiştir. Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2025/11446 sayılı kararında da açıklanan hükme ilişkin davanın sekiz yıllık olağan zamanaşımı nedeniyle düşmesine karar verilmiştir.

HAGB ile Cezanın Ertelenmesi Arasındaki Fark Nedir?

HAGB ile cezanın ertelenmesi arasındaki temel fark, ertelemede kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmünün bulunması, HAGB’de ise hükmün hiç açıklanmamasıdır. Erteleme TCK m.51’de düzenlenir ve iki yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkum edilen kişinin cezasının infaz kurumunda çektirilmemesini sağlar. Ertelenen ceza adli sicile işlenir ve denetim süresi iyi halli geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır. HAGB’de ise denetim süresi iyi halli geçirilirse hüküm ortadan kalkar ve dava düşer.

Mahkeme her iki kurumu aynı hükümde uygulayamaz. CMK m.231/7’ye göre açıklanması geri bırakılan hükümdeki hapis cezası ertelenemez. Yargıtay 3. Ceza Dairesi 2026/3059 sayılı kararına göre mahkeme önce HAGB’yi değerlendirir, HAGB vermeyecekse gerekçesini açıklar ve ancak o zaman erteleme ile seçenek yaptırımları tartışır. Erteleme kararının memuriyete ve sicile etkisi cezanın ertelenmesi memuriyete engel mi yazısında ayrıntılı olarak yer alır.

HAGB Af Kapsamında mı, Hukuk Davasını Etkiler mi?

Af kapsamı sorusunun cevabı olumsuzdur. Af, kesinleşmiş cezalara veya açılmış kamu davalarına ilişkin bir kurumdur ve HAGB’de infaz edilecek bir ceza bulunmaz. Anayasa m.87’ye göre genel ve özel af ilanına Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla karar verir. TCK m.65/1’e göre genel af halinde kamu davası düşer ve hükmolunan cezalar bütün neticeleriyle ortadan kalkar.

TCK m.65/2’ye göre özel af hapis cezasının infazına son verir, süresini kısaltır veya adli para cezasına çevirir. Kamuoyunda af olarak anılan infaz düzenlemeleri ise 5275 sayılı Kanun’daki koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik sürelerini değiştirir ve kesinleşmiş hapis cezalarını ilgilendirir.

Bu düzenlemelerin HAGB dosyalarına doğrudan etkisi yoktur. HAGB’li kişinin infaz edilen bir cezası bulunmadığından infaz süresini kısaltan bir hükümden yararlanamaz, ayrıca böyle bir hükme ihtiyacı da yoktur. “HAGB af kapsamında mı” sorusu çoğunlukla denetim süresinin kısalmasını umanlar tarafından sorulur. Denetim süresini kısaltan bir düzenleme bugüne kadar yapılmamıştır ve CMK m.231/8’deki beş yıl 2006’dan beri değişmemiştir. Genel af çıkarılırsa TCK m.65/1 uyarınca HAGB’ye konu kamu davası da düşer. Böyle bir kanun yürürlükte değildir.

HAGB kararının hukuk davasına etkisi sınırlıdır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.74’e göre hukuk hakimi, zarar verenin kusurunun bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi ceza hakiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararıyla da bağlı değildir. HAGB kararı kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü de olmadığından hukuk mahkemesinde kesin delil oluşturmaz. Mağdur, HAGB kararına rağmen maddi ve manevi tazminat davası açabilir ve HAGB için ödenen maddi zarar bu davada mahsup edilir. Ceza dosyasındaki ifadeler, tutanaklar ve bilirkişi raporları hukuk mahkemesinde delil olarak değerlendirilir. Tazminat davalarının işleyişi için tazminat hukuku sayfasına bakılabilir.

HAGB Dosyalarında Sık Yapılan Hatalar

Dosyalarda hatalar çoğunlukla yargılama aşamasında talebin hazırlanmasında, denetim süresinin takibinde ve kanun yolu seçiminde yapılır. Bu hataların bir kısmı Yargıtay kararlarıyla düzeltilmiş, bir kısmı ise kişinin düşme kararı veya memuriyet gibi haklarını yıllarca geciktirmiştir. Aşağıdaki liste, bu yazıda dayanaklarıyla açıklanan kuralların uygulamada en sık ihlal edilen biçimlerini bir araya getirir.

• Sanık zararı gidermeden HAGB talep eder ve mahkeme CMK m.231/6-c uyarınca talebi reddeder. Zarar varsa ödeme belgesinin veya mağdurun talebi bulunmadığına ilişkin beyanının dosyaya girmesi gerekir.
• Mahkeme kamu zararını hesaplatmadan ve sanığa bildirmeden karar verir. Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2026/6830 sayılı kararına göre bu eksiklik bozma sebebidir.
• Manevi zarar gerekçesiyle HAGB reddedilir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi 2024/9410 sayılı kararına göre manevi zarar HAGB’ye engel değildir.
• Denetim süresi karar tarihinden hesaplanır. Süre, Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2026/5343 sayılı kararına göre kesinleşme tarihinde başlar.
• Kişi beş yıl dolduğunda düşme kararı almadan memuriyet veya özel güvenlik başvurusu yapar ve arşiv araştırmasında CMK m.231/13 kaydı görünür.
• Taksirli suçtan verilen mahkumiyet nedeniyle hüküm açıklanır. Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2025/11446 sayılı kararına göre ihbara konu suçun taksirli olması hükmün açıklanmasına engeldir.
• İkinci suçun mahkumiyeti kesinleşmeden hüküm açıklanır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2021/157 sayılı kararı kesinleşmeyi şart sayar.
• HAGB kararına karşı 1 Haziran 2024 sonrasında itiraz dilekçesi verilir. Doğru yol CMK m.231/12 uyarınca iki hafta içinde istinaftır.
• Açıklanan hükme karşı istinaf dilekçesi verilir. Doğru yol CMK m.231/11 uyarınca itirazdır.
• Önceki HAGB’nin denetim süresi dolmadan yeni suçta HAGB talep edilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2026/112 sayılı kararına göre bu talep kabul edilemez.
• Yükümlülük belirlenmiş HAGB kararında kişi denetimli serbestlik müdürlüğüne gitmez ve yükümlülük ihlali nedeniyle hüküm açıklanır.

HAGB Dosyaları Hangi Mahkemede Görülür?

Kararı, suçu yargılayan ve mahkumiyet hükmünü kuran ceza mahkemesi verir. Suçun kanundaki cezasına göre bu mahkeme asliye ceza veya ağır ceza mahkemesidir. Çocuklar hakkındaki dosyalarda çocuk mahkemesi veya çocuk ağır ceza mahkemesi görevlidir. HAGB’ye konu cezalar iki yılı aşamadığından uygulamada HAGB kararlarının büyük çoğunluğu asliye ceza mahkemelerinden çıkar. Ağır ceza mahkemesinde görülen bir dosyada sonuç cezanın indirimlerle iki yılın altına inmesi halinde HAGB kararını ağır ceza mahkemesi verir.

Denetim süresinde işlenen suç nedeniyle yapılan ihbar, HAGB kararını veren mahkemeye yapılır ve hükmü de aynı mahkeme açıklar. Düşme kararını da aynı mahkeme verir. HAGB kararına karşı istinaf başvurusu kararı veren mahkemeye verilir ve dosya bağlı olunan bölge adliye mahkemesine gönderilir. Açıklanan hükme itiraz, asliye ceza mahkemesi kararları için o yerdeki ağır ceza mahkemesince incelenir. Kişi dosyasının hangi adliyede görüldüğünü UYAP Vatandaş Portalı üzerinden veya duruşma davetiyesinden öğrenebilir. Asliye ceza mahkemesinin görev alanı asliye ceza mahkemesi nedir yazısında, ceza yargılamasının aşamaları ceza hukuku sayfasında anlatılmıştır.

İletişim

AkbulutLegal Hukuk Danışmanlık & Arabuluculuk, Büyükşehir Mahallesi Ekinoks Residence E2 Blok Kat:5 No:28 Beylikdüzü / İstanbul adresinde hizmet verir. Ceza dosyaları Av. Salih Akbulut tarafından yürütülür. Av. Salih Akbulut İstanbul Barosu’na 53074 sicil numarasıyla kayıtlıdır ve Adalet Bakanlığı arabulucu sicilinde 11945 numarasıyla yer alır. HAGB şartlarının dosyanızda bulunup bulunmadığı, denetim süresinin hesabı ve kanun yolu seçimi hakkında ön değerlendirme için 0554 021 09 95 numaralı hat aranabilir veya WhatsApp üzerinden yazılabilir. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer alır.

Özet

HAGB, yani hükmün açıklanmasının geri bırakılması, iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasına hükmedilen sanık hakkındaki hükmün açıklanmayıp beş yıllık denetim süresine bırakılmasıdır ve CMK m.231’de düzenlenir. HAGB şartları ceza sınırı, kasıtlı suçtan sabıkasızlık, zararın giderilmesi ve mahkemenin yeniden suç işlememe kanaatidir, sanığın kabulü ise 1 Haziran 2024’ten sonra verilen kararlarda aranmaz. Denetim süresi kararın kesinleşmesiyle başlar, bu sürede kasıtlı suç işlenirse hüküm açıklanır, sorunsuz geçerse dava düşer. HAGB adli sicile mahkumiyet olarak işlenmez, memuriyete engel değildir ve tekerrüre esas alınmaz, arşiv araştırmasında ise kayıt görünür. HAGB kararına karşı iki hafta içinde istinaf, açıklanan hükme karşı itiraz yolu kullanılır. Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararlarına rağmen kurum kalkmamıştır ve 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yasal uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İçerik 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu, 5941 sayılı Çek Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 7499 ve 7589 sayılı Kanunlar ile Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay kararları esas alınarak 11 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. Mevzuat metinlerine mevzuat.gov.tr adresinden ulaşılabilir. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilmelidir.