Ana sayfa » Kamulaştırma
kamulastirma_nedir

Kamulaştırma

Acele kamulaştırma ile ilgili yazımıza buradan ulaşabilirsiniz. Kamulaştırma Nedir?

Kamulaştırma, kişilere ait özel mülkiyetin kişilerin rızası dışında kamu yararı gerekçe gösterilerek kamu tarafından el konulmasıdır. Kamulaştırma yalnızca özel idare tarafından yapılabilir.

Kamulaştırma işlemini yürüten idare, mülkün bedelini ödemek şartıyla gerçek ve özel hukuk tüzel kişilere ait taşınmazlar üzerinde hak sahibi olur.

Kamulaştırma yapılırken taşınmazın bedeli peşin ödenir. Kamulaştırmanın nasıl yapılacağı yasadaki esaslara göre belirlenir. 

Kamulaştırma İşleminden Önce Yapılması Gereken İşlemler

Kamulaştırmayı yapmak üzere görevlendirilen idare, kamulaştırma uygulanacak taşınmazın sınırını, yüzölçümünü ve cinsini belirttiği bir ölçekli plan hazırlar.

Taşınmazın sahibi ya da sahiplerinin, tapu kaydı yoksa taşınmaz üzerinde söz sahibi olanların adresleri, tapu, vergi ve nüfus kayıtları tespit edilir. Taşınmazla alakalı olarak vergi beyan ve değerlerin bulunamaması halinde idare, bunların yerine geçecek belgeleri vergi dairesinden talep eder. En geç bir ay içerisinde belgeler tamamlanmış olur.

İşlemlerin tamamlanması halinde tapu siciline şerh verilir. Kamulaştırma şerhi ancak kamulaştırma kararı alındıktan sonra tapu siciline işletilebilir. Kamulaştırma işlemi tapu siciline şerh edildikten sonra altı ay içerisinde mahkemeye dava açılarak tespit ve tescil isteğinde bulunulduğuna dair ibraz etme zorunluluğu bulunur. İbrazın gerçekleşmemesi durumunda kamulaştırma şerhi kendiliğinden ortadan kalkar. 

Kamulaştırmada Satın Alma Usulü, Kamulaştırma Nedir?

Kamulaştırma Kanunu’nun 8. maddesinde idarelerin kamulaştırmayı gerçekleştirebilmeleri için ilk önce satın alma fiilinin gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu yöntemle idarenin ve taşınmaz maliklerinin karşılıklı menfaatleri dengelenmeye çalışılır. 

Kamulaştırılan mallar kamulaştırma amacı dışında başka amaçlar için asla kullanılamazlar. Kamulaştırılan taşınmazlar amaçları dışında kullanılırsa taşınmazın eski malikleri beş yıl içerisinde tekrar taşınmaza malik olabilir. Kamulaştırma Nedir

Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasında görevli mahkemeler Asliye Hukuk Mahkemeleridir. 

Taşınmazların Nitelikleri ve Değer Belirleme, Kamulaştırma Nedir?

Kamulaştırmada görevlendirilen bilirkişi heyeti taşınmazın cinsini (arsa, arazi, bina vs.) belirler. Taşınmazda birden fazla mülkiyet söz konusu ise paydaşlar ve paydaşların hisseleri belirlenir.

Tapuda belirtilen özellikler ile bilirkişi heyetinin taşınmaz üzerinde yaptığı incelemelerin örtüşüp örtüşmediği incelenir. Herhangi bir farklılığın oluşması durumunda düzeltim davası açılması gereklidir. 

Ekilebilir arazileri değeri ürün verme değerine göre belirlenir. Kamulaştırılan alanın ne derece verimli olduğu, kullanılır derecede olup olmadığı, yapı maliyetleri, altyapı hizmetleri, konumu gibi özellikler değer tespiti için önem oluşturur. Değer belirlenirken dava tarihi esas alınır. Kamulaştırma Nedir

Kamu Yararı Kararı Nasıl Verilir?

Taşınmazın kamu yararına uygunluğu kararını kamu idareleri ve kamu kurumları verebilir. Bu kararı kimlerin verebileceği Kamulaştırma Kanunu’nun 5.maddesinde şu şekilde sıralanmıştır:

Kamu idareleri ve kamu tüzel kişileri

1. Kamulaştırma Kanunu’nun m.3/2’de bahsi geçen amaçlarla yapılacak kamulaştırmalarda ilgili bakanlık,

2. Köy yararına kamulaştırmalarda köy ihtiyar kurulu,

3. Belediye yararına kamulaştırmalarda belediye encümeni,

4. İl özel idaresi yararına kamulaştırmalarda il daimî encümeni,

5. Devlet yararına kamulaştırmalarda il idare kurulu,

6. Yükseköğretim Kurulu yararına kamulaştırmalarda Yükseköğretim Kurulu,

7. Üniversite, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu yararına kamulaştırmalarda yönetim kurulları,

8. Aynı ilçe sınırları içinde birden çok köy ve belediye yararına kamulaştırmalarda ilçe idare kurulu,

9. Bir il sınırları içindeki birden çok ilçeye bağlı köyler ve belediyeler yararına kamulaştırmalarda il idare kurulu,

10. Ayrı illere bağlı birden çok kamu tüzelkişileri yararına kamulaştırmalarda Cumhurbaşkanı,

11. Birden çok il sınırları içindeki Devlet yararına kamulaştırmalarda Cumhurbaşkanı

Kamu kurumları yararı için yapılan kamulaştırmalarda idare meclisi, idare meclisinin olmaması halinde yetkili idare organları

Gerçek kişiler yararına kamulaştırmada gerçek kişilerin, özel hukuk tüzel kişileri yararına kamulaştırmalarda yönetim kurulları veya idare meclisleri, yoksa yetkili yönetim organlarının başvuruları üzerine gördükleri hizmet bakımından denetimine bağlı oldukları köy, belediye, özel idare veya bakanlık. 

Kamulaştırma İşlemini Onaylayan Makamlar

Kamulaştırma işleminin onaydan geçmesi kamulaştırmaya başlanması açısından önemlidir. Kamulaştırma Kanunu’nun 6.maddesinde hangi makamların kamulaştırmaya onay verebileceğinden söz edilmiştir. Bunlar:

1) Köy ihtiyar kurulları ve belediye encümenleri kararları, ilçelerde kaymakamın, il merkezlerinde valinin,

2) İlçe idare kurulları, il daimî encümenleri ve il idare kurulları kararları, valinin,

3) Üniversite yönetim kurulu kararları, rektörün,

4) Yükseköğretim Kurulu kararları, Kurul başkanının,

5) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu yönetim kurulu kararları, genel müdürün,

6) Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yönetim Kurulu kararları, Yüksek Kurum Başkanının,

7) Kamu kurumları yönetim kurulu veya idare meclisleri veya yetkili idare organları kararları, denetimine bağlı oldukları bakanın,

8) Gerçek kişiler veya özel hukuk tüzelkişileri yararına; köy, belediye veya özel idarece verilen kararlar, valinin, onayını gerektirir. 

Cumhurbaşkanı veya bakanlıklar tarafından verilen kamulaştırma kararında onaya gerek yoktur. Kamulaştırma Nedir

Yargıtay Kararları

Kamulaştırmanın Eksik Tamamlanması

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :
Şikayetçi takip alacaklısı tarafından, borçlu belediye hakkında İdare Mahkemesince verilen imar uygulaması sonucunda eksik tahsis edilen bedele ilişkin ilama dayalı yapılan örnek 4-5 takip sebebiyle borçlu belediyeye çıkarılan muhtıra üzerine belediyenin mal beyanında bulunduğu taşınmazının satışının mümkün olmayacağı ileri sürülerek borçlu belediyenin banka hesaplarına İİK’nun 89/1 haciz ihbarnamesi gönderilmesine ilişkin taleplerinin reddine dair 04.09.2018 tarihli icra müdürlüğü kararının kaldırılmasını talep edildiği, İlk derece Mahkemesinde istemin reddedildiği, şikayetçi alacaklının istinaf başvurusu üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf talebi reddedilip, İlk Derece Mahkemesi kaldırılarak 7176 sayılı Kanun’un 21. maddesiyle 04/11/1983 tarih ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa eklenen Geçici 14. maddesinde; “Kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış veya kamulaştırması hiç yapılmamış olmasına rağmen 4/11/1983 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar fiilen kamu hizmetine ayrılan veya kamu yararına ilişkin bir ihtiyaca tahsis edilerek üzerinde tesis yapılan taşınmazlara veya kaynaklara kısmen veya tamamen veyahut irtifak hakkı tesis etmek suretiyle malikin rızası olmaksızın fiilî el konulması veya hukuki el atılması sebebiyle mülkiyet hakkından doğan taleplere dair bedel ve tazminata ilişkin davalarda verilen mahkeme kararları kesinleşmedikçe icraya konulamaz. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, kesinleşmemiş mahkeme kararlarına dayanılarak başlatılan icra takipleri kesinleşmiş mahkeme kararı ibraz edilinceye kadar durdurulur. Aynı Kanunun 22/1-b maddesi gereğince Kanun yayımı tarihinde, yürürlüğe girer” düzenlemesinin yer aldığı, Kanun’un yürürlük tarihinin 12.06.2019 olduğu, takip dayanağı ilamın kesinleşmeden takibe konulduğunun sabit olduğu gerekçesiyle, takip dayanağı ilamın kesinleşmiş örneği dosyaya sunuluncaya kadar durdurulmasına karar verildiği, alacaklı tarafından temyiz talebinde bulunulduğu anlaşılmıştır. Kamulaştırma Nedir
Anayasa Mahkemesi’nin 04/02/2021 tarihli ve 2019/89 E. – 2021/10 K. İle 7176 sayılı Kanun’un 21. maddesiyle 04/11/1983 tarih ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa eklenen Geçici 14. Maddesinin birinci cümlesinde yer alan “…mahkeme kararları kesinleşmedikçe icraya konulamaz” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğundan, birinci cümlenin kalan kısmının
30/03/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. Maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince, ikinci cümlesinin de Anayasa’ya aykırı olduğundan iptaline karar verilmiş olup, Bölge Adliye Mahkemesinin gerekçesinde belirttiği düzenleme Anayasa Mahkemesince iptal edilerek 07/05/2021 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girdiği anlaşıldığından, alacaklının şikayetinin esası incelenerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Alacaklının temyiz itirazlarının kabulü ile, … Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesinin 11.12.2020 tarihli, 2020/951 E. – 2020/2820 K. sayılı kararının yukarıda yazılı nedenlerle, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK’nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK’nun 373/2. maddeleri uyarınca BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 24/05/2021 tarihinde oybirliği ile karar verildi (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi Karar: 2021/5186).

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir